Orbaibar 2010

Egun on, Pedro/Peter eta Marian.

Astelehena goizean lanean eta oraindik asteburua gogoan.

Niri dagokidanez, primerako asteburua. Oso ondo antolatuta eta bikain gauzatu da dena, eguraldia barne. Eskerrik asko! Ez nuen gutxiago espera, jakina ;-)))

Nire prestakuntzara begira, ezin hobeto. Bizkaiko Bilbo inguruan euria barra-barra eta eguzkiaren bila joan nintzen Tafallako Bizkaiara. Eta han, hodei artean ezkutatuta eguzkia aurkitu nuen. Hau poza!
Bizikletan ibilitakoarekin ere pozik. Dakizuenez, pila gabe geratu nintzen, kilometrozenbatzailearena, jakina ;-))). Gaur kilometroak zenbatu ditut gutxi gorabehera eta emaitza hau: larunbatean 52 km eta igandean 85 km. Ez dira asko, baina suabe-suabe ibili nintzen, paisaiaz, herriez (Sangoza oso bitxia) eta batez ere lasaitasunaz gozatzen. Egia esan, kilometroak baino hobeto horniketak prestatu nituen. Eta hori ere oso garrantzitsua da. Zin dagizuet Quebrantahuesoseko horniketetan ez dudala batere sufrituko ;-)))

Larunbateko bisitaldia idea bikaina. Egia esan, antxoaren bila joan nintzen, artariaingo antxoa famatuen bila, eta tailerrak txunditurik utzi ninduen. Ze lagun majotxoa gure Javier. Berak egindako animaliak bizi-biziak dira. Nik uste lehenago ere batzuk ikusi ditudala parketxeetan, baina ez nuen espero inoiz egilea ezagutzea. Oso jatorra, gainera! Afaltzera etortzea ere oso idea ona. Tailerreko negutegian, Interneteko “arazotxoak” aipatu zituenenan, berarengandik oso hurbil sentitzu nintzen. Ze momentu hunkigarria ;-))) Baina zuk lasai, bizirik irauten duzulako seinaleak bidaltzen jarraitu, mesedez.

Jende gutxi bildu ginen baina selektoak! Eta “gogargietsiak” (iluminadoak) ere, dudarik gabe ;-))). Behintzat, badugu 13! Gure ohitura zaharrari jarraituz, hasiberria (Edurne txirrindularia) gureganatu genuen.

Kontzientzian geratzen zait gauzatxo bakarra, lan gutxi egin nuela aterpean. Guetadar jauregian sartu eta printze bihurtu nintzen, edo markes, edo konde, ez dakit ondo ;-))) Sukaldean jende asko eta trebetasun gutxi nirea -bizirauten sukaldaritzan mugatuta nago, badakizue-, mahaia prestatzean azkar batzuek aurreratu ninduten, eta harrikoan, nire espezialitatean, automatikoki arduratu zen Klemen. Kontua, azken finean, ez nuela kolperik eman. Beno, ikuskatzaile bikaina izan ninduzuen, lana primeran burutu nuen. Ea hurrengo batean gainetik kentzen dudan zama astun hau ;-)))

Besterik gabe, berriro eskerrik asko prestatutako asteburu bikainarengatik. Ondo ibili udan eta laster arte.
Rafa
P.D.: Eta Bilbon, kaguen Ortzi, euria barra-barra jarraitzen du, A zer barregarria ;-(((

Orbaibar 2010

Valdorba 2006 Orbaibar 2010, bi izen

Nik ere, Rafak bezala, asteburu on pasatzen dudanean, kronika baten bitartez oroitzea dut gustuko. Nik ere, Rafak bezala, ederto bikain pasatu dut asteburu honetan. Nik ere, Rafak bezala, konzientzia txarra nuen nolabait kronikak idazten hasi nintzenean berak lanari utzi ziolako eta errudun sentitu nintzen taldekideek gustura irakurtzen baitzituzten bere kronikak, garagardo hotz bat bezain freskagarriak, Ander Lipus bezain dibertigarriak eta Rafa bera bezain “onak” hitzaren zentzu onenean.

Horrela izanik, gaur, etengabeko euri honek ipurdia aulkian itsatsi dit eta asteburuko eguzkiarekin amestu dut.

Larunbatean goizean zeru goibelak agurtu gintuen baina guk eguraldi txarrari aurpegi ona jarri eta furgona alokatzera abiatu ginen. “Zuen furgoneta ez dago libre eta dugun bakarra eskatutakoa baino handiagoa da”, Atesako neskak esaten digu. Eskerrak Klemen kamioi gidari bihurtzeko prest zegoela. Azken finean berak beti amestu izan du egun batean kamioi handi bat gidatuko zuela, faria txokor bat hortz beltzen artean, Fariren “apatrullando la siudá” irratian, kamiseta tirantedun zuri-orizka jantzita eta neska titi handi toplessen erretrobisorean eskegita.

Hamaika gara, eta hamaika, kasu honetan, hamaika besterik ez da. Tafallan Marian eta Pedrorekin hamahiru izango gara. Zenbaki ederra, bakoitia eta “lehengusia” edo “lehengusina” zein izango ote da zenbaki “primo” baten sexua? –Jesusi galdetu beharko diot, susmatzen baitut “primo” zenbakietaz ari garenean, horrela ez dela esaten. “Ba dok hamairu” taldekidentzat ona izan zen moduan, guretzat ere hamahirua zenbaki ona izango dela uste dut.

Gasteizen…euria eta Iruñean…euria ere bai. Tafallan… euria, baina finagoa eta, hodeien gainean, apenas indarrik gabe baina presente eguzkia antzematen zen. Kostera amaituta nork esango ote zigun Tafallatik gertu antxoak goxo-goxoak jango genituzkela? Noizbehinka bizitzak aukera paregabeak ematen dizkigu eta aprobetxatu behar ditugu, honetan, mozoloak zein lertxunak, martin arrantzaleak zein txantxangorriak gertutik ikusteko parada izan genuen. Ikusi eta ikasi ere. Interpretazio zentroetan dauden animaliak nahiz eta urrunetik datozela pentsatu, Nafarroan bertan egiten dituztela jakin izan genuen. Azkenean, honetan ere Klemenek arrazoia du eta denok naparrak gara. Egilea ere ezagutu genuen, Matxas du izena. 30 urte ofizioa ikasten eman du, baina hain ondo ikasi du non bertako animaliak bizirik zeudela baitzirudien. Eta negutegian sartuta “din-don, din-don, euri tantak, euri tantak…” “Aizu Matxas, zergatik ez zatoz gurekin afaltzera?” Ideia bikaina Pedro, hamahiru pertsonek jaten duten tokian hamalauk ere jan dezakete, gainera fin-fina da ta ez dut uste asko jango duenik. Konturatu orduko, hobe zen traje bat erosi afaltzen konbidatu baino, baina ikusi eta ikasitakoarekin ordaindutzat ematen dugu.

Marianen ahizpa, koinatua eta ilobak lagun batzuekin Getadar ikustera hurbildu ziren eta, Getadarreko Marianek bere gaztelua erakutsi zien. Hemen kapera pribatua, gotorleku sakratua egongela bihurtuta, eta hemen morroien gelak. “Neskamea ekarri garagardoa eta mokaduren bat gure konbidatuentzat!” Baina azkenean Getadarreko Marianek afari eder bat prestatu zuen bere morroi guztiek lagunduta, Rafa kronista-juglarea izan ezik.
“Klemenen urteak gaur dira, gaur dira, Klemenen urteak gaur dira lagunak” Txanpan tarta eta oparia, inoiz ez delako berandu urtebetetzeak ospatzen hasteko. Gazteak gara gazte elkarte bat osatzen dugulako, gazteak gara gazteria ez-paita bizitzaren etapa bat arimaren egoera baino, gazteak gara, jolasteko, kirola egiteko, barre egiteko eta disfrutatzeko ahalmena mantentzen dugulako. Gazteak gara eta gazteak izaten jarraituko dugu horrela nahi dugulako.

Orbaibarren Edurne txirrindulari bihurtzeaz gain gure publizistarik sutsuena ere bihurtu da, asteburu batean gustura pedaleatzen duzunean energia beterik bueltatzen zara eta. Bittor ere gurekin estreinatu da eta gehiagotan ikustea espero dezagun.

Goibel zegoen zerua Bilbora heldu ginenean. Goibel zegoen zerua baina guk Orbaibarreko eguzkia genuen barruan. Aupa Rafa, animo Sabiñanigon, gogoratu guretzat zu beti txapelduna izango zarela eta kronista ezin hobea izateagatik inoiz ez zaitugu lehoietara botako. Gure atzamar lodia beti gora begira egongo da eta.
Marta Abiega

Mendeko borroka (Assalto a Roma)

Udalaitz

70eko hamarkadako Erroman kokatu du Fertxu Izquierdok bere lehen eleberria, zinema eta errealitatea lotuz

1972an heldu zen Bruce Lee Erromara, bere hirugarren filma zen The Way of the Dragon grabatzera. Chuck Norris borrokalari estatubatuarraren eta Leeren Koliseo aurreko norgehiagokarekin bukatzen da filma, borroka arteen zaleek mendeko borroka deitzen dutenarekin, eta hori hartu du Fertxu Izquierdok Pamiela argitaletxearekin atera duen bere lehen eleberriaren izenburutzat: Mendeko borroka (Assalto a Roma).

Ez da hori liburuan kontatzen den borroka bakarra, ordea, beste gatazka bat azaltzeko erabiltzen baita Leeren eta Norrisen artekoa: Italian 70eko hamarkadan izandakoa, hain zuzen ere: «faxismotik datorren gizarte baten eta gizarte justuago baten alde lanean dabilen jendearen arteko borroka». Boterea lortzera hel zitekeen alderdi komunista Italian (PCI), Izquierdoren iritziz, «estoldetako borrokengatik» izan ez balitz, eta gertaera horiek hartu nahi izan ditut abiapuntutzat.

Erroma erreala, eta zinematografikoa. Zinema eta errealitatea, fantasia eta historia etengabe elkar gurutzatzen baitira Izquierdoren eleberrian. Felliniren filmei eginiko keinuak, italiar kantagintza, gertakari historikoak, literatura, kantagintza... eta gastronomia hori guztia bilduz, mahaiaren edo Italiako jakiren baten inguruan garatzen baitira kontakizun guztiak. Hori da eleberriaren egitura ere, menu moduko bat, atalez atal; Antipasto, Primo Piatto, Secondo Piatto eta Contono.

Gure iritziz liburu atipikoa eta sorpresaz betea da, horretxegatik pasaden larunbatetik (09-11-27) prest dago bere ibilaldia hasteko Udalaitz mendian utzi baikenuen zuen gozamenerako.

Apokalipsia guztioi erakutsia

Pagasarri
Neolitikoan hasten den eta 2050. urtean amaitzen den idazlan honek, historia, politika eta sexua nahasten ditu, sorreran Euskal Herria gertaera akzidental bat izan zela proposatuz, baina, halaber, 2050. urtean independentzia lortuko duela aldarrikatuz— jakina, inork espero ez duen moduan. Euskal Herrian egun nagusi den errealismo serio eta nihilistaren aurka, Gabilondok ironia, kritika, barrea, irakurtzeko plazera eta guztiok barnean daramatzagun desira eta pasiorik indartsu eta ilunenak inbokatzen ditu.

Aulki bat elurretan

Gorbeia

Ez nuen bitan pentsatu. Idoiak esan zidanean Pilarrean Gorbeiara joango zela, pentsatu nuen liburua uzteko egun aproposa zela. Ez pentsa, Idoia ez da oso mendizalea, horrexegatik iruditu zitzaidan Uxue Alberdiren “Aulki bat elurretan” ezin hobea zela, nekatuz gero atsedena hartzeko parada izango baitzuen.

Hori dela eta, liburuaren lehengo orri zurian “Nork” jartzen duen tokian, Idoia ipini nuen, Idoia baita nire lagunaren izena, “Non” agertzen denean Gorbeia gehitu nuen, bertan utziko baitzuen, eta “Noiz” betetzean, urriaren 12a, eskribitu nuen. “Ene bada… hispanitate eguna” pentsatu nuen. Ondoren, Gorbeiako gurutzea espainiako banderarekin “apainduta” ikusi nuen, eta Xakilixutek azaltzen duen eszeptizismo keinua etorri zitzaidan burura, zerbait tokiz kanpo egongo balitz bezala, alegia. Jai eguna, zer dela eta, nik ez badut ezer ospatu behar. Eta jaiegunak sakratuak izan arren, horretan gustura joango nintzateke lanera pentsatu nuen. Eta hamaikagarren aldiz neure buruari galdetu nion ea noiz arte eman beharko dudan nire identitatea errebindikatzen.

Jatetxe dotore batean bazkaltzen ari nintzen, Anboto parean. Sakeleko telafonoari erreparatu nion. Idoia zen: “Gorbeian nago, liburua tontorrean utzi dut. Hotza egiten du, eta buzoia txiki-txikia da, espero dut denbora gutxi ematea barruan batere eroso ez baitago” . Eta halaxe izango dela ziur nago, Euskal Herrian bide guztiak Gorbeiara doaz eta.

Taldeko ekintza honi esker, aurten inoiz baino gehiago irakurri dut euskaraz. Hori dela eta, esango nuke momentuko euskarazko literaturak emakume izena duela, eta haiei guztiei (Uxue Alberdi, Karmele Jaio, Katixa Agirre, Eider Rodriguez) eskerrak eman nahi dizkiet euskaraz irakurtzen asko disfrutatu dudalako. Emakume gazteak dira eta istorio erakargarriak, hunkigarriak, hurbilak, eskaintzen dizkigute.

Ea zuek ere nik beste disfrutatzen duzuen bai mendira igotzen bai euskaraz irakurtzen!

Oraindik aurrera Gorbeian Harkaitz Canoren esanetan: Suedian girotutako istorio gazi-gozoak irakurleen esku.

Malenkonia arabiar bat

Udak ez gaitu oraindik utzi. Irailaren erdian gauden arren, azken egunetako termometroek ez dute erakutsi 30 gradutik behera jaisteko inolako asmorik eta, aurreikuspenen arabera, behintzat, ez dirudi epe laburrean aldaketa handirik espero dezakegunik. Egutegiari arrazoia eman beharko diogu, beraz: udan gaude oraindik, uda betean. Baina ez dakit berri pozgarri hau Hiru Erregeen Mahaiaren tontorreraino iritsi den. Zalantzetan nago. Izan ere, hemen goian, bat-batean, termometroaren 30ari azken zeroa galdu egin baitzaio laino artean, eta ez dirudi 3 bakartiari ere erraz eutsiko dionik gaurkoan.

Baina, hotza eta guztiz ere, Euskal Herriko gailurrean nago berriro iraileko egun goibel honetan. Tontorrean, beti bezala, Xabierren estatua aurkitu dut zain, urte batzuetatik hona aurrerantz eroria, beherantz begira, harkaitzen artean datozen mendizaleen urratsak zuzendu nahi balitu bezala; haren atzean Xabierko gazteluaren metalezko miniatura dago. Bere ondoan eseri naiz atseden bila eta buruak, berehala, aspaldiko beste iraileko egun batera egin dit ihes, mendi honetara lehenengo aldiz igo nintzen 1989ko iraila urruneko egunera.

Igoera bien artean hogei urte igaro dira, denbora luze. Gauza batzuk, ordea, ez dira erraz aldatzen eta, lehenengo igoera hartako argazkiak ikusita, ez dirudi orduko Hiru Erregeen Mahaiak gaurkoak baino kasu handiagorik egiten zionik urtaroen aldaketa ofizialari. Argazki horietako batean tontorrean ikusi dut neure burua: irudian gaztelutxoaren ondoan eserita nago, orain bezalaxe; larruzko mendi botak, txandal praka more lodiak eta "plumifero" itxurako jaka urdin argia daramatzat jantzita; buruan artilezko txano gorri-zuri-berdea daramat belarrietaraino ondo sartuta. Walyren euskal bertsioa! Baina urte hauetan mendirako ekipamenduan eman den bilakaera ez da argazki zaharrak agerian uzten duen bakarra; neguko arropak, laino itxia eta hotz aurpegia argi mintzo zaizkigu irudian: gaurkoan bezala, udaren arrastorik ez iraila urrun hartan ere Euskal Herriko sabaian.

Lehenengo igoeratik, bada, hogei urte igaro dira jada; eta beste horrenbeste joan zaizkigu Lizardi Mintza Taldea sortu zenetik. Horrexegatik, urteurren biak ospatu nahian, liburu bat ekarri dut nirekin, tontorrean uzteko asmoz: "Malenkonia arabiar bat", Abdela Taia idazle marokoar gaztearen lana. Rabat bero eta lehorrean hasten den istorioa erabat lekuz kanpo dagoela dirudi Xabierko gaztelutxoaren metalezko horma izoztuen artean. Baina, zorionez, liburuak ez du berton luze eman beharrik izango. Mendizale euskaldun batek interesa erakutsi du berehala Lizardi Mintza Taldearen "20 tontor 20 liburu" ekimenagatik eta, eleberria motxilan sartu ondoren, beherantz eraman du beste gailur batean utziko duela zin eginez.

Honela bada, beste hainbat liburuk tontorrez tontor asteak eta hilabeteak daramatzaten bitartean, gaur hasi da, hemen, Hiru Erregeen Mahaiaren gailurrean, malenkonia arabiarrak Euskal Herriko mendietan zehar egingo duen ibilbidea. Bidaia zoriontsua eta oparoa izan dezala!

Kalamidadeen liburua

Hiru erregeen mahaia
Hona hemen beste liburu baten bidaiaren hasiera. Ea noraino iristen den.