Bilbao-New York-Pagasarri

KORRIKAK utzitako biharamuna aitzakiatzat hartuta, Kirmen Uriberen “Bilbao-New York-Bilbao” Pagasarrin utzi dugu. Eta, noiz hobeto, Santua baino aisialdirako sakratua den aste bat datorrela ikusita.

Non daude ordea utzitako beste liburuak? Aske sentitu nahian mendiz-mendi ibiliko direlakoan nago. Sarritan, hala dela egiaztatu nahian, blogean sartzen naiz haien ibilbidearen pista bat irakurtzeko esperantzarekin, baina...alferrik. Hala ere, motxilatxoan liburua sartu dudanean ez nengoen etsituta ez horixe, ilusionatuta baizik.

Goibel zegoen zerua etxetik atera garenean, eta berehala grisari eusten, euri tanta batzuk sentitu ditugu buru gainean. Gu ikaratu nahian bazenbiltzatela zirudien, baina zertxobait gehiago behar zen gaur markatutako helburuari ez eusteko, eta aurrera jarraitu dugu. Pagasarrirako bidean lehenengo aldapa gogorrak hasi direnean ... hortzak estutu, pinoi ñimiñoa jarri –klick-klick-klick, sartu ote ditut zortziak jadanik?-eta aurrera jo dugu.

Goriko auzokideak, gurekin erreparatu gabe, baratzean lanean ziharduten uzta berrirako lurra prestatzen. Korrikan erabilitako Lizardiko kamiseta termikoak –ala teknikoak?- izerdia etengabe kanporatzen ziharduen. Gero, zirimiriarekin nahastuta, izerdi urtsua osatzen zuen, sinbiosi paregabe batean, non zein den zein jakitea ezinezkoa bihurtzen zen.
Mendizale batzuekin egin dugu topo –aupa, aupa- ez askorik ordea.

Pagasarrirako bideak 20 urte ukitu gabe egon eta gero, azkenean, konpondu dituzte. Baliteke aurtengo euriteak derrigortuta. Horri ezker, burua lurretik altxatzeko parada izan dugu, eta konturatu gara hemendik gutxira – ehun urte gutxi gora behera- Pagasarriko magalak berriro ere pagoen kolorekoekin jantziko direla, eta poztu egin gara. Eta poztu egin gara ere aterpea begiztatu dugunean eta harago, buzoia dagoen tokiraino abiatu gara gure misioa betetzeko asmoarekin. Buzoia liburuaren tamainakoa edo liburua buzoiaren tamainakoa? Batek daki.

Liburua ere bere termikoan sartu dugu, oraingoa plastikozkoa, bizirik badago ere, ez du transpiratu behar, eta bertan zain utzi dugu. Gero, aterpean, salda bero bana hartu beheko suari begira. Bilbao- Nueva York- Pagasarri. Zeregina bete dugu. Beste liburu bat lau haizetara zabaldu dugu. Goza dezazuela.

Arotzaren eskuak

Iturrigorri/Tologorri mendia (1.068 m)
Ia ezagutzen ez zuen aitonak herentzian mendian galdutako etxe bat utzi diola-eta, hara doa Ane Duhalde, ordura arteko bere bizimodu grisa eten nahian. Etxean, baina, deskubrimendu lazgarri bat egingo du, aitonaren iraganaz galdetzera behartuko duena.
Misterioaren sokak Frantziako Erresistentziaraino eramango du, II Mundu Gerraren garaian; berrogeitaka urte beranduago Europako hainbat lekutan gertaturiko hilketa sorta izugarri bat ere harrapatzen du, eta bere burua arriskuan egon litekeela sentituko du azkenik.
Bordeleko polizia erretiratu batekin saituko da Ane korapiloa askatzen, eta beste horrenbeste egitera gonbidatzen gaitu Alberto Ladron Aranak, suspensez eta ustekabez beteriko eleberri honetan.

Gau Ilunekoak

Soila mendia (Araba)
Gure liburu ibiltariekin jarraituz Joseba Sarrionaindiaren Gau Ilunekoak liburua Soila mendian utzi genuen, egun argiz.

Izenburuak abisua ematen digu ez dugula historio alaia irakurriko; zer bestela? Argia eta iluntasuna, horra historio labur eta xamur honetan agertzen zaigun bikotea.


Baten bat animatzen bada, Soila mendira Antoñana herritik igo daiteke; ibilbidea ederra eta liburua ez da mardula.

Ea ba!

MUGARRAN “SUA FALTA ZAIGU”

Otsailaren 15ean bigarren liburua askatu genuen: Katixa Agirreren “Sua falta zaigu”.

20 urte pasa dira Lizardi sortu zenetik, eta bide luze honetan une ezberdinak bizi izan ditugu. Inoiz, sua falta zitzaigula sentitu badugu ere, garretatik energia atera dugu aurrera jarraitzeko, eta horri ezker, oraindik ere, hemen gaude. Egia da, bide horretan pertsona batzuk erre egin direla, horrelakoetan ez da zaila erretzea. Gauzak ondo ateratzen direnean, arazorik ez, baina problemak sortzen direnean …Hala ere, Lizardik aurrera jarraitzen du, eta gehien bat pertsona bati ezker. Berari 20 urte luze hauetan inoiz ez zaio sua falta: eskerrik asko Josune.

Durangaldeak magia dauka. Bertako harrizko mendietan Euskal Herriko istorio zaharrak idatzita daude. Mugarrak ere, magia du. Bertatik Mariren gotorlekua begiztatu genuen, baita Gorbeian azken elurteek utzitako aztarna zuriak ere. Oraindik aurrera, pentsatu nuen, natura eta gizakia inoiz baino lotuago egongo dira. Oraindik aurrera, euriak, eguzkiak, txingorrak eta haizeak utzitako mezuak gizakien mezuarekin uztartuko dira eta hausnarketarako beta emango digute.

Igandean, aspaldiko partez eguzkipean, Katixaren “Sua falta zaigu” Mugarran utzi genuen. Pozik gaude denok erditu berri dugun ideia honekin. Reality showz beteriko mundu baldar honetan, sentiberak diren ideiak batzuen esker onerako izango direlakoan gaude eta.

Euskal Herriko mendiak euskaldunez bete ziren, eta susmo ona genuen. Halaxe izan zen, liburua utzi, eta handik minutu gutxira, adopzioan hartzeko prest azaldu ziren. Gainera, adopzio familiarekin kontent geratu ginen. Une batez errezeloz begiratu bagenien ere, motxilan gorde zutenerako, lasaituta geunden jadanik. “Badakizue -esan genien- irakurri, gozatu, eta Euskal Herriko beste mendi tontor batean utzi”. Eta horixe egingo duten konbentzimenduarekin gustura geratu ginen.

Euskara eta mendia Lizardiren identitateko seinak direla konturatu gara. Horrela sortu zen, euskalduna izan nahi zuen lagun talde bat mendira joateko elkartu zenean. Liburutegi ibiltaria martxan jarri da, eta badakigu ez dela geldituko. Sua piztu dugu eta jadanik ez zaigula faltako jakin badakigu. Mugarrako tontorretik Euskal Herria ederra zegoen behe-lainoz jantzita. Agian, akaso, hurrengo liburua zuk zeuk topatuko duzu.

Euskadi Irratiko elkarrizketa

Euskadi Irratiak Lizardi Mintza Elkartearen 20. urteurrena dela eta, Liburu ibiltaria ekimenari buruz elkarrizketa egin zuten Arratsaldeko Saioan. Martari egindako elkarrizketa entzungai daukazue ondorengo bideoan:

Berriako artikulua 2009-03-13

Bilboko Lizardi Mintza taldeak euskarazko hogei liburu utzi asmo ditu Euskal Herriko beste hainbeste tontorretan. Euskara eta mendia uztartu nahi dituzte elkartearen 20. urteurrenean.

Mendia, mugarik gabeko liburutegia

Ekaitz Agirre

Urte berezia da aurtengoa Bilboko Lizardi Mintza elkartearentzat, ez baititu alferrik bete hogei urte. Aisiarako ekintzak antolatu eta horietan euskararen erabilera indartzeko helburua izan du Lizardik hastapenetatik, eta mendiari lotutakoak izan dira ekintzetako asko eta asko. Naturaz eta naturan euskaraz gozatzeko aukera eman diete bilbotarrei.

Hogeigarren urteurrenaren harira, ospakizun eta ekitaldi uzta oparoa dute urte osoan; tartean Liburu ibiltaria ekimena. Denbora eta espazio mugarik gabeko liburutegi bihurtu asmo dituzte Euskal Herriko mendiak. Ekimen berezia da. Hogei mendi tontorretan hogei euskal idazleren beste hainbeste liburu utziko dituzte, eta haietako bat topatzen duen mendizaleari jarri diote egitekoa: irakur eta goza dezala aurrena, eta gozamen hori partekatu dezala, liburua beste mendi baten puntan utzita. Azken batean, bookcrossing-a, azken urteetan mundu osoan indar hartzen ari den ekimena, mendira eramateko saioa da; liburuen trukea bultzatzeko saioa.

«Iaz liburu bat topatu genuen Txamantxoia mendiaren tontorrean. Ondo babestuta zegoen, harri baten azpian. Oso ideia interesgarria eta polita iruditu zitzaigun, eta handik sortu dugu guk ekimena», azaldu du Lizardiko kide Jesus Apariciok. Bookcrossing mugimenduaren berri bazuten elkartean, eta mendian liburuak trukatzeko aukera badagoela iritzita jarri zuten abian Liburu ibiltaria. Lehenengoa duela bi aste utzi zuten, Zornotzako Belatxikieta mendiko tontorrean: Eider Rodriguezen Eta handik gutxira gaur. Liburuarekin batera ekimenaren berri ematen duen txarteltxoa utzi zuten, eta datozen aste eta hilabeteetan «askatuko» dituzte gainerako liburuak Euskal Herriko tontorretan. Dagoeneko egina dute liburuen zerenda txiki bat: Jon Maiaren Riomundo, Katixa Agirreren Sua falta zaigu, Kirmen Uriberen Bilbao-New York-Bilbao eta Karmele Jaioren Amaren eskuak daude, besteak beste.

Blog bat sortu dute elkartearen webgunean, eta parte hartzera eta blogean idaztera gonbidatu nahi dituzte mendizaleak -http://lizardimt.blogspot.com/-. «Konta dezatela liburua zer iruditu zaien, ekimena bera zer iruditzen zaien, non hartu duten liburua edota non utzi duten», dio Apariciok. Haiek idatzi dute Belatxikieta mendiko kontakizunaz gogoeta: «(...) Lehenengo liburua askatu dugu eta pozik geratu gara. Askatasunak ematen duen pozarekin. Pozik bai, baina baita kezkatuta ere. Gurasoek seme-alabei askatasuna ematean sentitzen duten kezkarekin. Hotza egiten zuen liburua askatu genuen egunean. Haize boladak zakarrak ziren, eta (...) poltsatxo barruan babestu genuen, hotzaz eta haizeaz anparatu nahian». Muga eta denborarik gabeko liburutegia ez ezik aterperik gabekoa izatearen gorabeherak. Katea ez dadila eten.

Liburua bere bakardadean

Belatxikieta mendia (Zornotza)

Lehenengo liburua askatu dugu eta pozik geratu gara. Askatasunak ematen duen pozarekin. Pozik bai, baina baita kezkatuta ere. Gurasoek seme-alabei askatasuna ematean sentitzen duten kezkarekin.Hotza egiten zuen liburua askatu genuen egunean.Haize boladak zakarrak ziren, eta izozteko marka “zuri” poltsatxo barruan babestu genuen, hotzaz eta haizeaz anparatu nahian.

Nork irudituko ditu liburuaren pertsonaiak? Nork emango dio bizitza liburu birjen honi? Aire bolada batek galderak zabaldu zituen Euskal Herrira. Momentu hunkigarria izan zen benetan.

Bertan historiko batzuk bildu ziren, Josune, “lehenda”, Joseba, Frasko eta Juankar, besteak beste, eta denbora eta lanaren poderioz, historiko bihurtu diren beste batzuk, Koldo, Jesus, Itziar, Arantza...eta Rakel eta Klemen ere, beste era batera, baina gurekin egon ziren. Denok, orain dela hogei urte bezain sasoian eta gogotsu daudela erakutsi zuten. Mateo Alemanek esaten zuen bezala: “Gaztaroa ez da bizitzaren etapa bat, arimaren izaera baino “.

Gero, mundu zabalean zehar, eta Euskal Herrian zer esanik ez, horrelako ekintzak ospatzen diren moduan, sagardotegi batera bapo bazkaltzera elkarrekin joan ginen.

20 urtean gure aukera euskaraz egin dugulako, korrika hamaseigarrenaren urte honetan, “20 urte 20 liburu” ekimen honi, ongi etorria eman genion.

Portzierto, Joan Maiak Korrika 16.erako egindako proiekzioa benetan ederra eta hunkigarria bere xumetasunean. Ez galdu. Eta hemendik, eskerrik asko Jon Maia eta bere taldekideei.